Erasmus+ Sport Project STOP LEA (2025–2026)

Lage energiebeschikbaarheid of LEA (Low Energy Availability) is een fenomeen dat de laatste 5 jaar steeds grotere proporties aanneemt bij jonge sporters. Mensen denken dat ze maar weinig mogen eten als ze intensief sporten omdat dit niet goed is voor hun gewicht. Bovendien laten veel jonge mensen essentiële voedingsmiddelen achterwege maar blijven ze wel snoepen.

In de media wordt er ook heel frequent gecommuniceerd over het hebben van een laag gewicht als sporter om goed te kunnen presteren. Afvallen voor een belangrijke wedstrijd is populair maar dit is een foutief gedachtengoed. 

Wie intensief sport en nog moet groeien en ontwikkelen moet voldoende en functioneel eten om geen tekorten te hebben, om geen blessures te krijgen of om niet ziek te worden. Jonge mensen die te weinig eten groeien niet goed en meisjes menstrueren veel later dan normaal. Jonge sporters met LEA zijn regelmatig ziek, gekwetst of doen stressfracturen. Hierdoor kunnen ze langdurig niet meetrainen, moeten ze geplande wedstrijden en/of kwalificaties noodgedwongen missen. Mogelijks raken ze daardoor ontmoedigd en/of uitgesloten raken en kunnen ze verwachtingen niet inlossen. 

Sommige jonge mensen staan open voor wetenschappelijk onderbouwde uitleg en passen met hulp hun voeding aan naar een gezonde sportvoeding. Een grote groep blijft echter onder de radar omdat de begeleiders de eerste vroege signalen niet erkennen of oppakken. Deze sporters kunnen op termijn problemen ontwikkelen (RED-s) die hun sportieve loopbaan en gezondheid negatief kunnen impacteren.

Veel sportdiëtisten zien momenteel jonge mensen met LEA, haperend eetgedrag en/of eetstoornissen. 15 jaar geleden was dit niet het geval. Deze leermobiliteit willen we aanwenden om een beter zicht te krijgen op mogelijke risicofactoren van LEA en hoe LEA bij jonge sporters effectief aanpakken zodat het resultaat blijvend is. Dit is de grootste uitdaging voor de VBVD commissie Sportvoeding want elke topsporter begon ooit als jonge breedtesporter.

Tijdens het komende jaar gaan we benchmarken bij de collega’s in Oslo en Zaragoza.

Het STOP-LEA project heeft een mooie basis gevormd voor het opstellen van richtlijnen rond LEA in Vlaanderen. De uitgewerkte materialen vormen hierbij een leidraad voor een verdere uiteenzetting, het kenbaar maken van het onderwerp en de aanpak ervan in de brede context.

Binnen het traject werd bewust gekozen voor een multidisciplinaire benadering. Omdat LEA zowel onbedoeld (door gebrek aan kennis, drukke school- en trainingsschema's) als bewust (door prestatiedruk of een verstoord lichaamsbeeld) kan ontstaan, is een veilige sportomgeving en niet-stigmatiserende communicatie essentieel. Het project benadrukt dat voldoende eten een absolute voorwaarde voor gezonde groei, herstel en duurzame sportprestaties.

Aan de basis van dit succes staat de werkgroep van dit project. Zij hebben de afgelopen periode talloze uren vrijwillige inzet en expertise in dit project gestoken. Een bijzondere woord van dank gaat uit naar de commissievoorzitter, die het project inhoudelijk en organisatorisch heeft getrokken. 

Waarom Oslo? 

Oslo werd gekozen omdat Noorwegen internationaal bekendstaat om zijn onderzoeks- en preventiebeleid rond LEA en RED-S. De Norwegian School of Sport Sciences (NIH), het Norwegian Sports Medicine Centre (IHS) en de Norwegian Confederation of Sports (NIF) zijn pioniers in educatie, screening en multidisciplinaire begeleiding van jonge atleten. Hun innovatieve programma’s, zoals FUEL 2.0 en Sunn Idrett, vormen inspirerende voorbeelden voor Vlaanderen. Het werkbezoek wil die expertise vertalen naar praktische richtlijnen en bewustmakingscampagnes binnen de Vlaamse sportcontext. De deelnemers voor het werkbezoek zijn sportdiëtisten Vic Jadin, Steffen Duym, Ria Vanderstraeten en Zohra Daems. 

Programma in Oslo 

Woensdag 12 november – Aankomst 

De delegatie reist vanuit Brussel naar Oslo. ’s Avonds volgt een korte briefing over de doelstellingen van het werkbezoek. 

Donderdag 13 november – Wetenschap en praktijk 

Voormiddag – Norwegian School of Sport Sciences (NIH) 

• Welkomstmoment en kennismaking met de onderzoeksteams van het Departement Sportgeneeskunde.
• Rondleiding door het performance lab met toelichting bij huidig LEA-onderzoek.
• Lezing van Kristin Jonvik over G-Sport Research en voedingsstrategieën binnen topsport.
• Rondetafelgesprek over prevalentie, screening, behandeling, preventie en bewustwording van LEA in Noorwegen. 

Namiddag – Norwegian Sports Medicine Centre (IHS) 

• Intervisiesessie met vier realistische casussen over jonge sporters met energieproblemen.
• Bespreking van diagnostiek, multidisciplinaire begeleiding en terugkeer naar sport.
• Samenvatting van inzichten en actiepunten, gevolgd door een afsluitend netwerk- en reflectiemoment. 

Vrijdag 14 november – Preventie en beleid 

Voormiddag – Norwegian Confederation of Sports (NIF) 

• Rondetafelgesprekken over Noorse initiatieven zoals Sunn Idrett, Health Certificate en Stay Green.
• Uitwisseling van ervaringen over voedingseducatie, screening, communicatie en succesfactoren binnen de jeugdsport

Namiddag – Olympiatoppen Sportshotel 

• Lunch en rondleiding door de sportfaciliteiten met focus op voeding, nudging en duurzaamheid.
• Afsluitend reflectiemoment en terugreis naar België in de vooravond. 

Doel van het werkbezoek 

De Commissie Sportvoeding wil met deze uitwisseling: 

• leren van Noorse best practices in preventie, screening en behandeling van LEA;
• praktijkgerichte richtlijnen ontwikkelen voor Vlaamse sportdiëtisten;
• bijdragen aan bewustwording en educatie over gezonde energie-inname bij jonge sporters. 

Dit werkbezoek versterkt de internationale samenwerking rond gezonde sportvoeding en energie-evenwicht en markeert een volgende stap in de ambitie van de VBVD om wetenschappelijk onderbouwde, multidisciplinaire zorg verder uit te bouwen in Vlaanderen. 

Programma in Zaragoza

Waarom Zaragoza? 

We gaan naar Zaragoza rond de preventie van LEA en eetstoornissen bij studenten. Daar wisselen we kennis uit met de medewerkers van het HEALTH UP!-project over bewustmaking, screening en aanpakken. We leren van hun ervaringen en onderzoeken hoe deze vertaald kunnen worden naar aanbevelingen en richtlijnen in Vlaanderen. Daarnaast bezoeken we faciliteiten in Zaragoza en Huesca en nemen we deel aan rondetafelgesprekken over procedures, tools en samenwerking.

Zondag 26 april - Aankomst

De delegatie reist vanuit Brussel naar Zaragoza. ’s Avonds volgt een korte briefing over de doelstellingen van het werkbezoek.

Maandag 27 april - Huesca

• Rondetafel en interactie bij de studenten en professoren aan de Universiteit van Zaragoza (Sportwetenschappen).
• Rondetafel en uitwisselen met het HEALTH UP! Project.

Dinsdag 28 april - Universiteit Zaragoza

• Intervisie en rondetafel bij de onderzoeksgroep Laboratorium aan de Universiteit van Zaragoza
• Rondetafel rond communicatie en marketingtechnieken voor het STOP LEA project 

Dankzij de inzet van de werkgroep zijn diverse praktijkgerichte materialen en educatieve hulpmiddelen uitgewerkt, afgestemd op specifieke doelgroepen:

1. Doelgroepspecifieke Factsheets 

• Versie voor (Sport)diëtisten en Artsen: Een uitgebreid overzicht met richtlijnen voor systematische screening (o.a. monitoring van groeicurven, RMR-ratio, menstruatiecyclus, blessurehistoriek en de FED-Q vragenlijst). Daarnaast bevat het achtergrondinformatie over het geactualiseerde Adolescententriademodel, relevante biomarkers bij bloedonderzoek en een stappenplan voor individuele voedingsbegeleiding en herstel.
• Versie voor Trainers, Clubs en Ouders: Een gids gericht op het herkennen van eerste signalen (zoals prestatieweigerig gedrag, aanhoudende vermoeidheid of stressfracturen). Het biedt concrete richtlijnen voor niet-oordelende communicatie, preventie binnen de club en een gezond kantineaanbod.
• Versie voor Jonge Sporters: Een toegankelijke factsheet die op een begrijpelijke manier uitlegt wat LEA is. Het ontkracht mythes rondom gewichtsverlies en prestaties, biedt praktische maaltijdtips en moedigt aan om tijdig hulp te vragen aan ouders of een sportdiëtist.

2. Educatieve Visuele Modellen

• De Sportvoedingsdriehoek: Een gelaagd educatiemodel bestaande uit De Basisvoeding (het fundament), Sportspecifieke Voeding (voor snelle opname rondom trainingen) en Sportsupplementen (enkel bij specifieke tekorten). Inclusief een praktische uitwerking van 'Timing en Herstel' én specifieke voedingsrichtlijnen per sporttak (duur-, kracht-, team- en technische sporten).
• The Athlete’s Plate: Visuele bordverdelingen die sporters en begeleiders helpen om maaltijden (verhouding koolhydraten, eiwitten, groenten/fruit en vetten) eenvoudig aan te passen aan de intensiteit van de trainingsdag (licht, matig of zwaar).
• Infographic “Factoren rond de sporter”: Overzichtelijke visual van de mogelijke invloeden rondom de sporter, die de rol van voeding, training, rust, de clubcultuur en het ondersteunende netwerk helder in beeld brengen.

Alle uitgewerkte factsheets, infographics en visuals zijn beschikbaar om te downloaden. Je kunt de materialen gebruiken tijdens consultaties, doorgeven aan begeleiders of inzetten bij gestructureerde voedingseducatie.

Wens je fysieke exemplaren? Deze kan je gratis bestellen op de VBVD-webshop.