Internationale studie brengt beroepsethiek van diëtisten in kaart

Met "codes" wordt hier verwezen naar de officiële beroeps- en gedragscodes waarin verenigingen vastleggen welke ethische normen diëtisten moeten volgen in hun praktijk,  het gaat niet om wettelijke of administratieve codes.

Ook de VBVD droeg bij aan dit onderzoek: de deontologische code die samen met de UPDLF werd ontwikkeld, in het kader van de vernieuwing van het KB 97, was één van de 25 geanalyseerde documenten. Deze code ondersteunt diëtisten bij een professionele en ethisch verantwoorde beroepsuitoefening, en de opname ervan in de studie maakt het mogelijk om de Vlaamse aanpak te spiegelen aan internationale ontwikkelingen binnen het beroep.

De onderzoekers bekeken hoe beroepsethiek wereldwijd wordt vastgelegd en gehandhaafd, welke waarden centraal staan en hoe diëtistenverenigingen inspelen op nieuwe uitdagingen binnen de gezondheidszorg en de samenleving en hoe vaak en op welke manier de codes worden herzien.  

Uit de analyse blijkt dat er wereldwijd een sterke consensus bestaat rond de fundamentele waarden van het beroep. Alle onderzochte codes verwijzen naar de klassieke bio-ethische principes zoals respect voor autonomie, het bevorderen van welzijn, rechtvaardigheid en het vermijden van schade. Daarnaast leggen de meeste codes sterk de nadruk op professionele integriteit, levenslang leren, evidence-based handelen en het behouden van het vertrouwen van cliënten en de samenleving.

• Universele bio-ethische basis: alle 25 codes verwijzen naar de klassieke principes respect voor autonomie, weldoen, rechtvaardigheid en het vermijden van schade, aangevuld met professionele integriteit, levenslang leren en evidence-based handelen.
• Verbreed werkgebied: de focus ligt niet langer enkel op de relatie diëtist-patiënt. Steeds meer codes beschrijven ook de rol van de diëtist in onderwijs, onderzoek, beleid, de voedingsindustrie, media en digitale communicatie.
• Duurzaamheid blijft onderbelicht: slechts 8 van de 25 codes bevatten expliciete richtlijnen over milieuethiek en duurzame voedselsystemen.
• Belangenconflicten krijgen meer aandacht: vooral rond sponsoring, commerciële samenwerkingen, marketing en sociale media, ook in niet-financiële vormen zoals media-optredens.
• Digitale communicatie in opmars: recent geactualiseerde codes bevatten vaker specifieke richtlijnen voor professioneel gedrag online.
• Herziening is zwak geïnstitutionaliseerd: de codes werden ingevoerd tussen 1982 en 2024, maar slechts 5 van de 25 verenigingen beschrijven een formeel, regelmatig herziening van de codes.
• Regionale verschillen: verenigingen verschillen in doelgroep en bereik van hun code, in de manier van handhaving (aspirationeel versus verplichtend) en in de mate waarin ze verwijzen naar lokale wetgeving.

Beroepsethiek gaat vandaag veel verder dan het correct begeleiden van cliënten alleen. Diëtisten worden steeds vaker geconfronteerd met vragen rond online communicatie, samenwerkingen met commerciële partners, duurzaamheid, maatschappelijke verantwoordelijkheid en het gebruik van nieuwe technologieën zoals artificiële intelligentie. Een actuele deontologische code biedt daarbij houvast om professionele keuzes te maken en het vertrouwen in de beroepsgroep te versterken.

Een actuele deontologische code, regelmatig herzien in functie van noieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, biedt houvast bij professionele keuzes en versterkt het vertrouwen in de beroepsgroep. Dat is exact waarom de vernieuwing van het KB 97 en de verdere professionalisering van het beroep vandaag zo belangrijk zijn.

Zheng, L., Cheng, Y., Ge, G., Han, F., Liu, Y., Fan, Q., Zhang, Y., & Wang, X. (2026). Professional Ethics in Dietetics: A Global Document Analysis of Codes of Ethics and Conduct. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 39(3), e70268. https://doi.org/10.1111/jhn.70268