Voeding & diëtetiek

1.    Editoriaal – Hoofdredactrice Britt Van de Voorde
Inleiding

2.    VBVD nieuws – één jaar coördinator: Zohra chter de schremen – Elke Leclyse 
Zohra Daems (21) verruilde een jaar geleden de schoolbanken voor een dubbele rol: zelfstandig diëtiste en coördinator bij VBVD. Gedreven door interesse in de impact van voeding en eigen ervaringen met gezond afvallen, combineert ze praktijkwerk met beleidscoördinatie. Ze zet haar energie, structuur en stressbestendigheid in om complexe dossiers rond RIZIV en overlegmodellen te beheren. Zohra is trots op haar snelle groei en de toegenomen zichtbaarheid van VBVD. Voor de toekomst focust ze op preventie, samenwerking, kwaliteitsborging, correcte vergoedingen en erkenning van diëtisten binnen de zorg.

3.    VBVD nieuws – het jaar 2025 van VBVD

4.    VBVD nieuws – verslag commissievergadering 15/10/2025
Op 15 oktober 2025 bracht VBVD alle commissies samen voor een overkoepelende vergadering gericht op kennisdeling en samenwerking. Het overleg onderstreepte de ambitie om de diëtetiek in Vlaanderen sterker en zichtbaarder te maken. VBVD introduceerde digitale tools om de interne werking te verbeteren en stimuleert commissies om actief te communiceren via online kanalen. Diverse commissies lichtten hun lopende projecten toe, gaande van kwaliteitsindicatoren en regelgeving tot richtlijnen, educatie en preventie. De toekomstvisie focust op digitale ondersteuning, kwaliteitsverbetering, synergie en een sterkere positie van de diëtist binnen de zorg.

5.    VBVD nieuws – nieuwe verplichting: gestructureerde e-facturatie via Peppol vanaf 1 januari 2026 + stappenplan Week van de Diëtist 2026
Vanaf 1 januari 2026 wordt elektronische facturatie via het Peppol-netwerk verplicht voor alle btw-plichtige ondernemingen in België, dus ook voor diëtisten. Dit betekent dat alle B2B-facturen – zowel uitgaand naar andere ondernemingen als inkomend van leveranciers – in een gestructureerd formaat moeten worden verzonden en ontvangen. Facturen in PDF of op papier zijn dan niet meer geldig in het B2B-verkeer. Voor facturatie naar particulieren blijft de verplichting voorlopig achterwege, maar systemen moeten wel Peppol-klaar zijn om inkomende facturen te verwerken.
Peppol (Pan-European Public Procurement OnLine) is een beveiligd Europees netwerk dat werkt via een Access Point-model. Facturen worden opgesteld in UBL-formaat, verzonden via een erkende provider en automatisch verwerkt door de ontvanger. Elke onderneming krijgt een Peppol-ID, gekoppeld aan het KBO-nummer. Correcties gebeuren via een creditnota, en herinneringen blijven via e-mail.
De overstap biedt voordelen zoals tijdswinst, minder fouten en een groenere praktijkvoering. Niet-naleving kan leiden tot fiscale sancties. Ondernemers moeten hun software controleren, tijdig implementeren en zich vertrouwd maken met het proces. Investeringen in e-facturatie zijn bovendien 120% fiscaal aftrekbaar.

6.    Dossier allergieën en intoleranties – Voedselallergie bij kinderen: prevalentie, diagnostiek, behandeling en uitgroeimogelijkheden – Charlotte Matton
Voedselallergie komt vooral voor bij baby’s en jonge kinderen en treft ongeveer 8% van hen. In tegenstelling tot intolerantie reageert bij allergie het immuunsysteem op een eiwit. Er zijn drie vormen: IgE-gemedieerd (snelle klachten, testbaar), niet-IgE-gemedieerd (huid- en darmklachten, vast te stellen via eliminatie-provocatie) en gemengde vormen. Veelvoorkomende allergenen zijn pinda, noten, ei en melk. Behandeling bestaat uit vermijden van het allergeen en eventueel medicatie. Uitgroei is mogelijk, vooral bij niet-IgE-allergieën. Nieuwe therapieën zoals orale immunotherapie bieden perspectief op meer tolerantie en levenskwaliteit.

 –  Delphine Herman
Voedselallergieën bij jonge kinderen nemen toe, waardoor preventie steeds belangrijker wordt. Sinds 2020 adviseren EAACI-richtlijnen om allergenen vroeg te introduceren in de voeding van zuigelingen. Onderzoek, zoals de LEAP-studie, toont aan dat vroege introductie van pinda (4–11 maanden) het risico op pinda-allergie sterk verlaagt en langdurige bescherming biedt. Ook vroege introductie van ei heeft een preventief effect, mits het ei verhit is. Voor andere allergenen zijn de resultaten minder eenduidig, maar vroege blootstelling lijkt gunstig. Diëtisten spelen een belangrijke rol in ouderbegeleiding.

8.    Dossier allergieën en intoleranties: histamine-intolerantie en het histamine beperkt dieet – Marie van Dooren en dr. Heiko De Schepper
Histamine is een bioactieve stof die voorkomt in vooral gefermenteerde en gerijpte voedingsmiddelen. Histamine-intolerantie wordt vaak toegeschreven aan een verminderde DAO-activiteit, maar er bestaan geen duidelijke diagnostische criteria of wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen voor een histamine-arm dieet. Het histaminegehalte in voeding varieert sterk en veel klachten blijken vaker samen te hangen met voedselintoleranties of het prikkelbare darmsyndroom. Histamine-intoxicatie door zeer hoge inname is wel erkend, maar verschilt van chronische klachten. Strenge diëten worden afgeraden; het FODMAP-dieet blijft het best onderbouwd.

9.    Dossier allergieën en intoleranties: feestdagen met voedselallergieën – Dominiek Wolters
De feestdagen zijn gezellig, maar kunnen voor mensen met voedselallergieën stressvol zijn. Allergiediëtisten spelen een belangrijke rol in het begeleiden van cliënten zodat zij veilig kunnen meedoen. Goede voorbereiding is cruciaal, zoals het tijdig communiceren van allergieën en alert zijn op verborgen allergenen in kant-en-klare producten. Bij coeliakie is het voorkomen van kruisbesmetting essentieel. Praktische oplossingen zijn buffetkaartjes, noodmedicatie meenemen en samen allergieveilig koken met creatieve alternatieven. Ook bij reizen is duidelijke communicatie belangrijk. Met de juiste voorbereiding en ondersteuning kunnen mensen met voedselallergieën zorgeloos genieten van de feestdagen.

10.    Dossier allergieën en intoleranties: lactose-intolerantie: meer dan een kwestie van melk.  Allergiediëtisten
Lactose-intolerantie ontstaat door een tekort aan lactase, het enzym dat lactose in de dunne darm afbreekt. Wanneer lactose niet wordt verteerd, komt deze in de dikke darm terecht, waar bacteriële fermentatie leidt tot klachten zoals buikpijn, krampen, diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel. Er worden drie vormen onderscheiden: congenitale lactose-intolerantie, die zeer zeldzaam is; primaire lactose-intolerantie, een genetisch bepaalde vorm en wereldwijd het meest voorkomend; en secundaire lactose-intolerantie, die ontstaat na darmschade en vaak tijdelijk is. In België komt lactose-intolerantie voor bij ongeveer 12–15% van de bevolking, terwijl de prevalentie in Azië en Afrika aanzienlijk hoger ligt.

11.    Dossier allergieën en intoleranties: Eczeem en het microbioom – dr. G Beerlink en Drs S.M. Jordaans 
Eczeem (atopische dermatitis) is een veelvoorkomende chronische huidaandoening, vooral bij kinderen, en wordt gekenmerkt door jeuk, ontsteking en een verstoorde huidbarrière. Naast genetische en omgevingsfactoren speelt het darmmicrobioom een belangrijke rol via de huid-darm-as. Een lage bacteriële diversiteit en dysbiose verhogen het risico op eczeem, terwijl bacteriën zoals Faecalibacterium en Bifidobacterium mogelijk beschermend werken. Antibioticagebruik verhoogt het risico. Probiotica kunnen gunstig zijn, maar effecten verschillen per stam. Vezelrijke voeding en een integrale leefstijlaanpak ondersteunen een gezond microbioom en huidgezondheid. 

12.    Voedselconsumptiepeiling 2022 – 2023: inzichten nutriënten –  Vicka Versele Sciensano 
De Nationale Voedselconsumptiepeiling 2022–2023 onderzocht de voeding van 3.777 Belgen vanaf drie jaar en toont een onevenwichtig voedingspatroon. De koolhydraatinname ligt onder de aanbevelingen, terwijl de vet- en verzadigdvetinname te hoog zijn. De eiwitinname is wel adequaat. Er komen meerdere micronutriëntentekorten voor, waaronder vitamine A, B-vitaminen, folaat, vitamine C, calcium en ijzer, vooral bij kinderen en adolescente meisjes. De natriuminname is te hoog. De resultaten wijzen op een lage consumptie van groenten, fruit en melkproducten en benadrukken de nood aan beleidsmaatregelen, educatie en diëtistische begeleiding.

13.    Ondersteuning voor in de praktijk: het belang van zuivel in elke levensfase in beeld –  Inge Coene, voedingsdeskundige NICE
Het Nutrition Information Center (NICE) ontwikkelde drie video’s over het belang van zuivel in elke levensfase, gebaseerd op richtlijnen van de Hoge Gezondheidsraad en de voedingsdriehoek. Dagelijks wordt 250–500 ml melk of melkproducten (2–3 porties) aanbevolen vanwege essentiële nutriënten zoals eiwitten, calcium, jodium en B-vitamines. Onderzoek koppelt zuivel aan een lager risico op onder meer darmkanker, diabetes en hart- en vaatziekten. Toch haalt 88% van de volwassenen deze aanbeveling niet, met wijdverspreide tekorten aan calcium en vitamine B2, vooral bij vrouwen en adolescenten.

14.    Diëtist aan het werk: de samenwerking tussen een allergoloog en diëtist
Interdisciplinaire samenwerking tussen allergologen en diëtisten biedt duidelijke meerwaarde in de zorg voor mensen met voedselallergieën. Allergologen stellen de diagnose, terwijl diëtisten zorgen voor praktische en voedingskundige begeleiding, zoals etiketlezing en evenwichtige voedingsadviezen. Dit voorkomt onnodige restricties, bevordert dieetvariatie en verbetert de levenskwaliteit. Diëtisten ondersteunen bij het voorkomen van kruisbesmetting en het veilig herintroduceren van allergenen. De samenwerking bespaart tijd, vermindert angst bij patiënten en gezinnen en verhoogt zowel de medische veiligheid als de voedingskwaliteit, wat leidt tot duurzamere en efficiëntere zorg.

15.    Verslag: Online lunchmeeting 10/02/2025 met professor Tim Vanuytsel – Hilde De Schuyteneer
Tijdens een lunchmeeting op 10 februari 2025 besprak prof. Tim Vanuytsel SIBO en SIFO. SIBO ontstaat vooral bij patiënten met anatomische afwijkingen (blind loop, divertikels, bariatrische ingrepen) of ernstige motiliteitsstoornissen; hoge PPI-dosissen zijn controversieel. Symptomen zijn abdominale opzetting, diarree, flatulentie en tekorten aan ijzer, vitamine B12 en vetoplosbare vitaminen. Ademtesten zijn onbetrouwbaar en aspiratie praktisch moeilijk. Bij risicopatiënten wordt vaak direct antibiotica gestart; dieetbehandeling heeft geen richtlijnen. SIBO blijkt zeldzaam en de hypothese dat het IBS veroorzaakt is niet bewezen. SIFO komt alleen bij hiv-patiënten of IC-opnames voor. Voor IBS raadt Vanuytsel een FODMAP-arm dieet met diëtist aan.