Voeding & diëtetiek

1.    Editoriaal – Hoofdredactrice Britt Van de Voorde

2.    VBVD nieuws: verslag lentesymposium 19 mei 2026 – Britt Van de Voorde
Het Lentesymposium Beweging 2026 belichtte de wisselwerking tussen voeding, beweging en gezondheid. Kelly Cauwenbergh benadrukte het belang van basisvoeding, voldoende koolhydraten, vetten, hydratatie en herstelstrategieën voor sporters. Eline Lievens presenteerde wetenschappelijke inzichten over de impact van fysieke activiteit op chronische aandoeningen en mentale gezondheid. Emma Scheerlinck besprak de verhoogde energiebehoefte en anabole resistentie tijdens blessures. Ria Vanderstraeten lichtte het STOP LEA project toe, met aandacht voor Low Energy Availability en REDS bij jonge sporters. Het symposium onderstreepte het belang van eenvoudige, haalbare en preventieve adviezen.

3.    VBVD nieuws: Kringwerking als hefboom voor de diëtist in de eerste lijn – Zohra Daems en Britt Van de Voorde
Dit artikel beschrijft hoe kringwerking diëtisten ondersteunt binnen de eerstelijnszorg. Een diëtistenkring biedt een netwerk om kennis te delen, samen te werken en de positie van de diëtist te versterken. “Samen sta je sterker dan alleen.” De kring fungeert als lokaal aanspreekpunt en vertegenwoordigt diëtisten in de zorgraad, waar regionale gezondheidsnoden en projecten worden bepaald. De hervorming van de zorgraden tegen 2030 bundelt administratie op regionaal niveau, terwijl lokale zorgraden blijven bestaan. Dit creëert meer ruimte voor samenwerking en praktijkgerichte acties. 

4.    VBVD nieuws: Eindverslag Stop LEA – Ria Vanderstraeten
Het artikel beschrijft het Erasmus+ project STOP LEA, waarin sportdiëtisten internationale methodieken onderzochten om lage energiebeschikbaarheid (LEA) bij jongeren te voorkomen. LEA ontstaat wanneer “het lichaam te weinig energie over heeft voor noodzakelijke biologische processen” door een combinatie van hoge trainingsbelasting en onvoldoende voeding. De impact is groot: verminderde groei, lagere botdichtheid, menstruele stoornissen, testosterondaling en verhoogd risico op blessures. Detectie blijft moeilijk en vraagt aandacht voor signalen zoals vermoeidheid, stagnatie in groei en verstoord eetgedrag. Internationale best practices uit Noorwegen en Spanje tonen dat langdurige educatie, multidisciplinaire samenwerking en duidelijke tools (zoals het Athlete’s Plate model) essentieel zijn. De VBVD ontwikkelde drie infobrochures om diëtisten, trainers en sporters te ondersteunen.

5.    VBVD Nieuws - Erratum

6.    Diabetes: Geactualiseerd Voedingsprotocol diabetes type 2: van evidence naar diëtistische praktijk – Erika Vanhauwaert
Het geactualiseerde Voedingsprotocol diabetes type 2 is een herwerking van de versie uit 2021 en focust volledig op volwassenen met diabetes type 2. Het protocol werd ontwikkeld volgens een strikt methodologisch stappenplan en “gevalideerd door CEBAM”. In totaal werden 66 kernboodschappen geselecteerd, opgebouwd volgens de fasen van een diëtistisch consult en aangevuld met praktijktips. De nadruk ligt op een evenwichtig voedingspatroon, educatie over koolhydraten, vetten en eiwitten, en het belang van zelfmanagement. Het protocol bevat evidence based adviezen, kwaliteitsindicatoren en tools zoals de Vlaamse Koolhydraatteller app. Het is beschikbaar als POC bron via ebpnet.be en in gedrukte vorm via de Diabetes Liga.

7.    Diabetes: Preventie van diabetes type 2 in Vlaanderen: een stand van zaken anno 2026 – Aurélie Lampaert
Het artikel schetst de huidige preventieaanpak voor diabetes type 2 in Vlaanderen. “1 op de 10 volwassen Vlamingen leeft met diabetes, waarvan meer dan 90% diabetes type 2 heeft.” Via HALT2Diabetes wordt sinds 2012 gewerkt met een gevalideerde tweestapsmethode: de FINDRISC screening gevolgd door doorverwijzing naar de huisarts en leefstijlbegeleiding. Diëtisten spelen een centrale rol in de gratis groepssessies Gezonde Voeding op Verwijzing, gericht op gedragsverandering en zelfmanagement. In 2026 zijn 168.880 Gezondheidskompas vragenlijsten ingevuld; meer dan 30% toont een verhoogd risico. Zoet Zwanger ondersteunt vrouwen met zwangerschapsdiabetes, terwijl JACARDI Vlaamse praktijkervaring koppelt aan Europese expertise. Preventie blijft een prioriteit binnen de eerstelijnszorg.

8.    Diabetes: Het effect van verschillende vezels op glucose- en vetmetabolisme – Iris Rijnaarts
Het artikel legt uit dat verschillende soorten vezels elk een ander effect hebben op onze gezondheid. Vezels worden niet door ons lichaam verteerd, maar door de darmbacteriën. Dat kan helpen om de bloedsuiker en vetten in het bloed te verbeteren. Viskeuze vezels, zoals die uit haver, gerst, citrus en psyllium, kunnen het LDL cholesterol verlagen en soms de bloedsuiker na de maaltijd verbeteren. Korte keten vezels zoals FOS en GOS hebben weinig effect. Inuline werkt wisselend en kan in hoge doses zelfs nadelig zijn voor de lever. Gedroogde witlofwortel valt op: het verbetert insulinegevoeligheid, verlaagt triglyceriden en vermindert levervet. Resistent zetmeel type 2 heeft beperkte en onregelmatige effecten. De plaats waar vezels in de darm worden afgebroken speelt een grote rol: vezels die langzaam worden gefermenteerd en de dikke darm bereiken, geven de meeste gezondheidsvoordelen.

9.    Diabetes - DiaBuddy: ervaringsgerichte ondersteuning als aanvulling op diabeteszorg – Karen Ruys en Lynn Detrixhe
DiaBuddy is een laagdrempelig buddyproject van de Diabetes Liga waarbij mensen met diabetes gekoppeld worden aan een ervaringsdeskundige. Een DiaBuddy is een vrijwilliger die zelf met diabetes leeft en vooral luistert, ervaringen deelt en praktische tips geeft. Het is geen medische begeleiding, maar een aanvulling daarop. Het project is bedoeld voor mensen die extra steun kunnen gebruiken, bijvoorbeeld na een diagnose of wanneer het dagelijkse leven met diabetes zwaar voelt. Diëtisten kunnen patiënten doorverwijzen voor extra motivatie en herkenning. Aanmelden gebeurt via diabetes.be/diabuddy. Zoals het artikel zegt: “DiaBuddy is ervaringskennis als brug binnen het multidisciplinair zorgteam.”
10.    Diabetes: Diabetes en gezondheidsongelijkheid: welke rol speelt de diëtist? – Sofie Van Keymeulen
Het artikel legt uit dat diabetes niet gelijk verdeeld is in de samenleving. Mensen met een lager inkomen, lagere opleiding of migratieachtergrond hebben vaker diabetes type 2 én meer complicaties. Dat komt door een combinatie van biologische factoren, leefstijl, stress, financiële drempels en een voedselomgeving die niet altijd gezond is. Migratie brengt extra uitdagingen mee: nieuwe producten, onbekende winkels, taalbarrières en soms minder gezonde leefgewoonten na aankomst. Diëtisten kunnen veel betekenen door cultuursensitief te werken, aan te sluiten bij iemands eetcultuur en praktische ondersteuning te bieden. Zoals het artikel zegt: “Gedrag ontstaat niet in een vacuüm, maar wordt beïnvloed door de omgeving waarin mensen leven.”

11.    Diabetes: MyDIABPAL: naar een betere zelfmanagementondersteuning voor mensen met prediabetes en diabetes type 2 – Erika Vanhauwaert en Lei Vrancken
MyDIABPal is een nieuw ondersteuningspakket dat mensen met prediabetes en diabetes type 2 helpt om beter met hun aandoening om te gaan. Zelfmanagement is daarbij essentieel: patiënten moeten leren omgaan met de lichamelijke, sociale en mentale impact van diabetes. UCLL ontwikkelde een pakket met een infosessie voor zorgverleners, een informatieboekje en een workshopreeks van drie halve dagen. De workshops focussen op inzicht in diabetes, voeding en beweging, maar ook op gedragsverandering en haalbare doelen. De evaluatie toont verbeteringen in HbA1c, BMI en cholesterol. Zorgverleners kunnen via een train de trainer zelf workshops organiseren. Zoals het artikel zegt: “Goede zelfmanagementondersteuning versterkt vaardigheden en motivatie.

12.    Cochrane Review – Helpt semaglutide bij volwassenen met obesitas om gewicht te verliezen, en heeft het bijwerkingen? 
De Cochrane review onderzoekt of semaglutide helpt bij gewichtsverlies bij volwassenen met obesitas. Uit 18 studies blijkt dat semaglutide duidelijk meer gewichtsverlies geeft dan placebo, zowel na 6–24 maanden als na 2 jaar of langer. Milde tot matige bijwerkingen komen vaker voor, zoals misselijkheid en maagklachten. Ernstige bijwerkingen lijken weinig of niet toe te nemen. Semaglutide verbetert de kwaliteit van leven, hart  en vaatuitkomsten of sterfte waarschijnlijk niet. Een belangrijke beperking is dat “de fabrikant van semaglutide betrokken was bij 17 van de 18 studies”, waardoor onafhankelijk onderzoek nodig blijft.

13.    Opleiding in de kijker – Microcredential ‘Expert in Sportvoeding’ aan AP Hogeschool 
De microcredential Expert in Sportvoeding start in september 2026 op de nieuwe campus Hallen van AP Hogeschool. Het is een praktijkgerichte opleiding van 12 studiepunten, opgebouwd uit drie onderdelen: sportvoeding, sportdiëtetiek en sportcasuïstiek. De lessen vinden om de twee weken plaats op dinsdag, verspreid over 12 lesdagen met 2 examens. De opleiding richt zich op sporters en professionals die sporters begeleiden. Na afloop kan je energieverbruik en lichaamssamenstelling correct inschatten en vertalen naar een individueel sportvoedingsadvies, inclusief supplementen. De opleiding biedt ook praktische technieken om advies haalbaar en motiverend te maken.
 
14.    Voedingsreclame – Emilie Noë
De Belgian Food Advertising Code legt sinds januari 2026 strengere regels op om kinderen en jongeren beter te beschermen tegen reclame voor producten met veel suiker, vet of zout. De vroegere Belgian Pledge werd uitgebreid: de leeftijdsgrens ging omhoog van 13 naar 16 jaar, waardoor nu ongeveer 1,5 miljoen jongeren beschermd worden. Reclame voor ongezonde producten is verboden in scholen, rond scholen binnen 150 meter en op populaire online kanalen zoals sociale media en influencercontent. Producten moeten voldoen aan duidelijke voedingscriteria; voor frisdrank, ijs, chips, snoep en chocolade geldt bijna altijd een reclameverbod. De code wordt verder gemonitord, onder meer via de JEP. Zoals het artikel zegt: “Een gezondere voedingsomgeving voor kinderen en jongeren vraagt inspanningen van iedereen.”

15.    Verslag webinar bariatrie – Katia Van der Auwera
Het webinar benadrukt dat bariatrische chirurgie een krachtig hulpmiddel is bij de behandeling van obesitas, maar nooit op zichzelf staat. Obesitas is een chronische aandoening waarbij biologische, psychologische en leefstijlfactoren samen een rol spelen. Chirurgie werkt goed, maar blijvende begeleiding blijft noodzakelijk. Weight regain ontstaat vaak vanaf twee jaar na de ingreep en heeft meerdere oorzaken: veranderingen in eetlust, dalend energieverbruik, verlies van spiermassa en gedragspatronen. Daarom is langdurige opvolging in de eerstelijn belangrijk. De diëtist helpt met een gestructureerd eetpatroon, voldoende eiwitten, hydratatie en levenslange suppletie. Beweging en krachttraining zijn essentieel om spiermassa te behouden. Zoals het webinar samenvat: “Bariatrische chirurgie is geen wondermiddel.”

16 – 18: Boekenrecensies
-    Het LOW FODMAP plan – recensie door Kimberly Van Diest
-    Wat Ozempic ons geleerd heeft over obesitas – recensie door Sara Vermeiren
-    Aan tafel zonder strijd – recensie door Kris Gillis